Het oudste lied in het Afrikaans

De Slag om Muizenberg, Johan Christiaan Friderici, 1795.

We blijven nog even bij de opstandige burgers van Swellendam. Zoals ik de vorige keer schreef, hadden zij in juni 1795 hun landdrost afgezet en het bewind van de VOC afgeschud. Desalniettemin besloten zij het VOC-bestuur te helpen bij de verdediging van de Kaap tegen een Britse invasiemacht. Getooid met revolutionaire rood-wit-blauwe kokardes trokken 168 bereden Swellendammers onder aanvoering van hun nationale commandant Petrus Jacobus Delport naar Kaapstad. Op 26 juli kwamen zij aan bij Kasteel de Goede Hoop. Een kleine twee weken later stonden zij voor het eerst tegenover de Britten tijdens de Slag om Muizenberg, die eindigde in een Nederlandse nederlaag. Over het optreden van de Swellendammers gaat het spottende Lied ter eere van de Swellendamsche en diverse andere helden bij de bloedige actie aan Muisenburg in dato 7 Aug. 1795.

Lees verder “Het oudste lied in het Afrikaans”

Hermanus Steyn en de Opstand van Swellendam

Portret van Hermanus Steyn, J. Coenraad, 1784, Drostdy Museum.

In juni 1795 kwamen de burgers van het district Swellendam in opstand tegen het bestuur van de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Zij verklaarden zich onafhankelijk van het Kaapse bestuur en kozen Hermanus Steyn tot hun leider. Hij wordt daarom weleens gezien als de eerste president van een onafhankelijke republiek in Zuid-Afrika, maar was hij dat echt?

Lees verder “Hermanus Steyn en de Opstand van Swellendam”

Het stadhuis van Durban

Het stadhuis van Durban met op de voorgrond het monument voor de Durbanse vrijwilligers die sneuvelden tijdens de Boerenoorlog.

Aan de oostzijde van Francis Farewell Square, op de plek waar de handelspost Port Natal in 1824 werd gesticht, staat het Stadhuis van Durban. Het statige gebouw is met zijn 48 meter hoge koepel een prachtig voorbeeld van de edwardiaanse barok.

Lees verder “Het stadhuis van Durban”

Een huis in Oranjezicht

Eind negentiende eeuw vond een herleving plaats van de Kaaps-Hollandse architectuur. De neo-Kaaps-Hollandse stijl greep terug op de kenmerkende gevels en andere decoratieve elementen van de oorspronkelijke stijl en paste die op een eigentijdse manier toe. Tot aan de Tweede Wereldoorlog was de bouwstijl bijzonder populair in Zuid-Afrika. Niet alleen overheidsgebouwen, treinstations en kerken werden voorzien van Kaaps-Hollandse gevels, maar ook particuliere woningen, zoals dit prachtige huis in Kaapstad dat recentelijk te koop stond voor R10.500.000 (ongeveer €540.000). Het staat op de hoek van Alexandra Avenue en Upper Orange Street in Oranjezicht, een van de mooiste wijken van de stad. Met zijn holbolgevels, schuiframen met luiken en witgepleisterde muren is het een schoolvoorbeeld van de neo-Kaaps-Hollandse stijl.

Lees verder “Een huis in Oranjezicht”

Het standbeeld van Jan van Riebeeck

Jan van Riebeeck krijgt een wasbeurt, ca. 1920.

Toen de bovenstaande foto werd genomen stond het standbeeld van Jan van Riebeeck er al zo’n twintig jaar. De Brit Cecil John Rhodes schonk het standbeeld van de stichter van de Kaapkolonie aan Kaapstad. Hij betaalde de Schotse beeldhouwer John Tweed het grote bedrag van duizend pond voor het beeld. Rhodes koos voor een locatie aan het begin van Adderley Street, vlak bij de kustlijn. Van Riebeeck zou daar in 1652 voor het eerst voet aan wal hebben gezet.

Lees verder “Het standbeeld van Jan van Riebeeck”

De vogels van Groot-Zimbabwe

Een van de acht vogels in de ruïnes van Groot-Zimbabwe. In februari 2020 werden de vogels vanuit een nabijgelegen museum tijdelijk overgebracht naar hun oorspronkelijke locatie voor een fotosessie.

De ruïnes van Groot-Zimbabwe in de heuvels van het zuidoosten van Zimbabwe behoren tot de indrukwekkendste archeologische monumenten van Afrika bezuiden de Sahara. De oude stad is vooral bekend vanwege haar massieve, schitterend gebouwde muren, maar er zijn ook uiteenlopende kunstvoorwerpen gevonden. Met name de acht gebeeldhouwde vogels van zeepsteen op lange sokkels spreken tot de verbeelding.

Lees verder “De vogels van Groot-Zimbabwe”

Een Kaapse laan

Een Kaapse laan, Jacobus Hendrik Pierneef, 1929. Olieverf op hout, 54 x 66 cm.

Jacobus Hendrik Pierneef geldt als een van de grootste Zuid-Afrikaanse schilders van de twintigste eeuw. Hij schilderde dit gezicht op een Kaapse laan in 1929. Waarschijnlijk is het Church Street in Worcester met in de verte de Nederduits Gereformeerde kerk. De situatie komt overeen, maar Pierneef heeft zich enige artistieke vrijheden veroorloofd. Zo heeft de kerk in werkelijkheid een hogere toren en een dwarsbeuk.

Lees verder “Een Kaapse laan”

Inhambane in het Land van de Goede Mensen

De pier van Inhambane. Hiervandaan vertrekt de veerpont naar Maxixe aan de overkant van de baai. Links de kathedraal uit 1974 met rechts daarvan de oude kerk.

Inhambane is een stad in het zuiden van Mozambique, een kleine vijfhonderd kilometer ten noordoosten van de hoofdstad Maputo. De stad is prachtig gelegen op de oostelijke oever van de Baai van Inhambane, een natuurlijke haven die is gevormd door een diepe inham van de Indische Oceaan bij de monding van de Mutambarivier. Inhambane, dat ongeveer tachtigduizend inwoners heeft, is een charmante, slaperige stad met lommerrijke straten en een fraaie mengeling van oude koloniale gebouwen en art-deco-architectuur.

Lees verder “Inhambane in het Land van de Goede Mensen”

President Steyn is terug

President Steyn op zijn nieuwe plek voor het Oorlogsmuseum van die Boererepublieke in Bloemfontein.

Op 28 juni 2020 schreef ik over de verwijdering van het standbeeld van president Steyn van de campus van de Universiteit van die Vrystaat in Bloemfontein. Op 27 augustus 2020 is het standbeeld heropgericht voor het Oorlogsmuseum van die Boererepublieke, eveneens in Bloemfontein. Steyn is opgesteld in precies dezelfde richting als op de vorige locatie waardoor het licht op dezelfde manier op het beeld valt als voorheen.

Lees verder “President Steyn is terug”

Jürgen Schadeberg, een Duitse fotograaf in Zuid-Afrika

Jürgen Schadeberg werd in 1958 gearresteerd omdat hij zijn collega’s van het tijdschrift Drum beschermde tijdens een demonstratie in Johannesburg.

Op 29 augustus 2020 overleed de fotograaf Jürgen Schadeberg. Hij werd op 18 maart 1931 geboren in Berlijn, kort voordat de nazi’s aan de macht kwamen in Duitsland. Op negentienjarige leeftijd emigreerde hij naar Zuid-Afrika om een nieuw leven op te bouwen, ver weg van zijn door de oorlog verwoeste geboorteland waar de littekens van het nazisme nog overal zichtbaar waren. Tot zijn teleurstelling trof hij aan de andere kant van de wereld een land aan dat meer op zijn moederland leek dan hij had verwacht.

Lees verder “Jürgen Schadeberg, een Duitse fotograaf in Zuid-Afrika”

De Zeven Provinciën in de Unie van Zuid-Afrika

De Zeven Provinciën in de Tafelbaai met de Duivelspiek op de achtergrond.

Op 8 januari 1911 arriveerde het gloednieuwe Nederlandse pantserschip De Zeven Provinciën in de Tafelbaai. Het schip week af van de gebruikelijke route naar Nederlands-Indië door het Suezkanaal om de Nederlandse regering te vertegenwoordigen bij de opening van het parlement van de nieuwe Unie van Zuid-Afrika. De unie was ontstaan op 31 mei 1910 door de samenvoeging van de vier Britse koloniën Kaapkolonie, Natal, Oranjerivierkolonie en Transvaal. De Zeven Provinciën kwam echter twee maanden te laat voor de opening van het parlement op 4 november 1910 vanwege de lange tijd die nodig was geweest om het schip gereed te maken voor zijn eerste verre zeereis.

Lees verder “De Zeven Provinciën in de Unie van Zuid-Afrika”

Met de trein naar Simonstad

Treinen rijden af en aan in Kaapstad. Het fraaie victoriaanse stationsgebouw uit 1875, links zichtbaar met de ronde overkapping, was rond 1900 al te klein. Het werd in de jaren zestig vervangen door een nieuw gebouw.

In 1862 werd de immense Kaapkolonie een stukje kleiner. Tussen Kaapstad en Eerste Rivier werd toen de eerste spoorlijn geopend. Al snel volgden er meer, zoals de spoorlijn tussen Kaapstad en Wynberg die in 1864 werd aangelegd. De spoorlijn naar Wynberg werd in 1883 doorgetrokken naar de kust van de Valsbaai bij Muizenberg. Een jaar later werd Kalkbaai bereikt en in 1890 werd het laatste deel van de lijn naar Simonstad geopend. Treinen waren sneller, comfortabeler en door de introductie van de eerste en tweede klas minder egalitair dan de oude paardenomnibussen waarin passagiers van alle rangen en standen door elkaar werden geschud.

Lees verder “Met de trein naar Simonstad”

De explosie van Braamfontein

De krater die werd veroorzaakt door de explosie van Braamfontein.

Op dinsdag 4 augustus 2020 ontplofte 2750 ton ammoniumnitraat in de haven van de Libanese hoofdstad Beirut. De explosie veroorzaakte grote schade in de haven en de stad en zorgde voor meer dan honderdvijftig doden. In het verleden zijn dergelijke rampen, waarbij grote hoeveelheden explosief materiaal onbedoeld ontploften, vaker voorgekomen. Zo ook op 19 februari 1896 in de wijk Braamfontein in Johannesburg.

Lees verder “De explosie van Braamfontein”

De mooiste tramrit ter wereld

Een tram rijdt over de kronkelige weg omhoog naar de Kloofnek, de pas op tweehonderd meter hoogte tussen de Tafelberg en de Leeuwenkop. De stijgingspercentages van de weg liepen op tot elf procent.

Camps Bay is een van de mooiste wijken van Kaapstad, maar zijn ontwikkeling kwam pas laat op gang. Door de besloten ligging tussen de Atlantische Oceaan en de Twaalf Apostelen, de bergreeks aan de achterzijde van de Tafelberg, was de baai vroeger moeilijk bereikbaar. In 1901 veranderde dit met de opening van een tramlijn naar Sea Point. Het jaar daarop volgde een tramlijn vanuit het centrum van Kaapstad over de Kloofnek. Hierdoor ontstond een twintig kilometer lange route om de Leeuwenkop en langs de Atlantische Oceaan die door reisgidsen destijds “de mooiste tramrit ter wereld” werd genoemd.

Lees verder “De mooiste tramrit ter wereld”

Een Nederlander op zoek naar koloniaal erfgoed

De Ou Residensie in Graaff-Reinet. De man links is vermoedelijk Jacob Cornelis Overvoorde.

Begin twintigste eeuw ontstond in Nederland voor het eerst brede belangstelling voor het Nederlandse koloniale erfgoed. Dit was vooral te danken aan Jacob Cornelis Overvoorde (1865-1930). Hij was archivaris in Dordrecht en later in Leiden. In beide steden richtte hij een historische vereniging op. In 1899 was hij een van de grondleggers van de Nederlandsche Oudheidkundige Bond. Op eigen kosten, maar voorzien van aanbevelingsbrieven van de ministers van Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken en Koloniën, reisde hij in 1910-1911 met zijn vrouw Johanna Overvoorde-Gordon naar Afrika, Azië en Noord-Amerika om in kaart te brengen wat er nog over was van het Nederlandse koloniale erfgoed. Het eerste land dat zij bezochten was Zuid-Afrika.

Lees verder “Een Nederlander op zoek naar koloniaal erfgoed”

George Hallett, fotograaf tegen de apartheid

George Hallett (1942-2020).

George Hallett was een van de grootste Zuid-Afrikaanse fotografen. Met zijn camera legde hij de recente geschiedenis van zijn land vast, van de donkere dagen van de apartheid tot de overgang naar democratie. In zijn werk richtte hij zich op het vastleggen van hoopvolle momenten ondanks de sombere thema’s die hij vaak koos. Na een lang ziekbed overleed hij op 1 juli 2020 in Kaapstad, 77 jaar oud.

Lees verder “George Hallett, fotograaf tegen de apartheid”

President Steyn is gevallen

Op 27 juni 2020 werd het standbeeld van president Steyn voor het hoofdgebouw van de Universiteit van die Vrystaat verwijderd.

Het was slechts een kwestie van tijd voordat het zou gebeuren. Gisteren was het zover. Het standbeeld van Marthinus Theunis Steyn, van 1896 tot 1902 de zesde en laatste president van de Oranje Vrijstaat, is verwijderd van de campus van de Universiteit van die Vrystaat in Bloemfontein.

Lees verder “President Steyn is gevallen”