Jürgen Schadeberg, een Duitse fotograaf in Zuid-Afrika

Jürgen Schadeberg werd in 1958 gearresteerd omdat hij zijn collega’s van het tijdschrift Drum beschermde tijdens een demonstratie in Johannesburg.

Op 29 augustus 2020 overleed de fotograaf Jürgen Schadeberg. Hij werd op 18 maart 1931 geboren in Berlijn, kort voordat de nazi’s aan de macht kwamen in Duitsland. Op negentienjarige leeftijd emigreerde hij naar Zuid-Afrika om een nieuw leven op te bouwen, ver weg van zijn door de oorlog verwoeste geboorteland waar de littekens van het nazisme nog overal zichtbaar waren. Tot zijn teleurstelling trof hij aan de andere kant van de wereld een land aan dat meer op zijn moederland leek dan hij had verwacht.

Lees verder “Jürgen Schadeberg, een Duitse fotograaf in Zuid-Afrika”

Een Nederlander op zoek naar koloniaal erfgoed

De Ou Residensie in Graaff-Reinet. De man links is vermoedelijk Jacob Cornelis Overvoorde.

Begin twintigste eeuw ontstond in Nederland voor het eerst brede belangstelling voor het Nederlandse koloniale erfgoed. Dit was vooral te danken aan Jacob Cornelis Overvoorde (1865-1930). Hij was archivaris in Dordrecht en later in Leiden. In beide steden richtte hij een historische vereniging op. In 1899 was hij een van de grondleggers van de Nederlandsche Oudheidkundige Bond. Op eigen kosten, maar voorzien van aanbevelingsbrieven van de ministers van Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken en Koloniën, reisde hij in 1910-1911 met zijn vrouw Johanna Overvoorde-Gordon naar Afrika, Azië en Noord-Amerika om in kaart te brengen wat er nog over was van het Nederlandse koloniale erfgoed. Het eerste land dat zij bezochten was Zuid-Afrika.

Lees verder “Een Nederlander op zoek naar koloniaal erfgoed”

George Hallett, fotograaf tegen de apartheid

George Hallett (1942-2020).

George Hallett was een van de grootste Zuid-Afrikaanse fotografen. Met zijn camera legde hij de recente geschiedenis van zijn land vast, van de donkere dagen van de apartheid tot de overgang naar democratie. In zijn werk richtte hij zich op het vastleggen van hoopvolle momenten ondanks de sombere thema’s die hij vaak koos. Na een lang ziekbed overleed hij op 1 juli 2020 in Kaapstad, 77 jaar oud.

Lees verder “George Hallett, fotograaf tegen de apartheid”

Elim in de Overberg

De hoofdstraat van Elim met aan het einde de Moravische kerk.

Tussen Gansbaai en Bredasdorp, in de West-Kaapse Overberg, ligt het schilderachtige missiedorp Elim. De plaats is in 1824 gesticht op de boerderij Vogelstruyskraal door zendelingen van de Moravische Kerk als een thuis voor bevrijde slaven en Khoikhoi die van hun land waren verdreven. De zendelingen vernoemden het dorp naar de bijbelse oase “met twaalf bronnen en zeventig palmen” (Ex. 15:27) waar de Israëlieten zich na hun uittocht uit Egypte legerden.

Lees verder “Elim in de Overberg”

De brug over de Liesbeek

Voetgangersbrug over de Liesbeek, William John Burchell, 1811.

Net buiten Kaapstad schilderde William John Burchell op 9 maart 1811 deze fraaie aquarel van een voetgangersbrug over de Liesbeek. De Liesbeek ontspringt op de oostelijke helling van de Tafelberg bij de botanische tuin Kirstenbosch. Via de wijken Bishopscourt, Nuweland, Rondebosch, Rosebank en Mowbray stroomt zij naar Observatory waar zij samenvloeit met de Swartrivier. Even verderop, bij het Paardeneiland, mondt de rivier uit in de Tafelbaai.

Lees verder “De brug over de Liesbeek”

De scheve toren van Aberdeen

Luchtfoto van de Nederduitse Gereformeerde kerk van Aberdeen.

Net als in het oude Europa wordt de skyline van veel plaatsen op het platteland van Zuid-Afrika gedomineerd door een kerktoren. De Toringkerk in Paarl is met 57 meter de hoogste van het land. Op de tweede plaats staat de toren van de Nederduitse Gereformeerde kerk van Aberdeen, gelegen in de droge Karoo in de provincie Oost-Kaap.

Lees verder “De scheve toren van Aberdeen”

Vergenoegd

Vergenoegd vanuit de lucht in zuidwestelijke richting.

Op de Kaapse Vlakte, net ten oosten van Kaapstad, ligt het wijnlandgoed Vergenoegd. De eerste eigenaar van Vergenoegd was de vrijburger Pieter de Vos. Hij verkreeg dit stuk land in 1696 en, afgaand op de naam die hij eraan gaf, was hij er tevreden mee. Desondanks verkocht hij het vier jaar later aan Ferdinand Appel wiens weduwe Lavina Cloete het erfde na zijn dood. Het landgoed wisselde binnen de familie nog verschillende keren van eigenaar voordat het in 1772 in bezit kwam van Lavina’s kleinzoon Johannes Nicolaas Colijn.

Lees verder “Vergenoegd”

Saasveld

Het landelijke gebied buiten de bebouwde kom van Kaapstad op een litho van John Herschel, 1835. Links in de verte de stad en helemaal rechts de achterkant van Saasveld.

Op moderne kaarten zijn de grenzen van het laat achttiende-eeuwse Kaapstad nog steeds zichtbaar. Buitengracht, Buitensingel en Buitenkant Street geven aan tot waar de bebouwing van de nederzetting zich uitstrekte. Daarbuiten, op de hellingen van de Tafelberg lag een gebied met tuinen, boerderijen en landhuizen. Een van die landhuizen was Saasveld op het landgoed De Tuin van Oudtshoorn. Saasveld heeft een opmerkelijke geschiedenis, niet in de laatste plaats omdat het tegenwoordig vijfenzeventig kilometer is verwijderd van zijn oorspronkelijke locatie.

Lees verder “Saasveld”

Van Heerengracht naar Adderley Street

De nieuwe Heerengracht in de richting van de oude Adderley Street.

Wie met de trein aankomt in Kaapstad en het station verlaat aan de voorzijde ziet de kantoortorens en winkelpanden van Adderley Street voor zich. Een indrukwekkend gezicht, maar het is moeilijk voor te stellen dat Adderley Street ooit de mooiste straat van Kaapstad en misschien wel van heel Zuid-Afrika was.

Lees verder “Van Heerengracht naar Adderley Street”