Yellow Houses, a Street in Sophiatown

Yellow Houses, a Street in Sophiatown, Gerard Sekoto, 1940. Olieverf op karton, Johannesburg Art Gallery.

In 1940 kocht de Johannesburg Art Gallery voor het eerst een werk van een zwarte kunstenaar. Het ging om het schilderij Yellow Houses, a Street in Sophiatown van Gerard Sekoto. Om zijn eigen schilderij te kunnen zien moest Sekoto zich voordoen als een schoonmaker. De Johannesburg Art Gallery was voor ‘Europeans only’.

Sekoto werd in 1913 geboren op de lutherse missiepost Botshabelo in de buurt van Middelburg in het toenmalige Oost-Transvaal. Hij was enige tijd onderwijzer voordat hij in 1938 naar Johannesburg verhuisde om zich volledig op de schilderkunst te richten. Hij woonde bij zijn neven in Gerty Street in de wijk Sophiatown, een van de weinige wijken in de stad waar zwarte mensen huizen mochten bezitten. In 1942 verhuisde hij naar District Six in Kaapstad. Drie jaar later vestigde hij zich in Eastwood, Pretoria. Vanwege het verstikkende racisme in Zuid-Afrika ging hij in 1947 in zelfopgelegde ballingschap in Parijs. Daar overleed hij in 1993.

Het schilderij Yellow Houses, a Street in Sophiatown toont het uitzicht vanuit de kamer in Gerty Street waar Sekoto woonde met zijn neven. De kamer had een groot raam dat uitkeek over de straat. Aan de overkant stonden gele huizen met rode daken. In de tuinen tussen de huizen hing de was. In het hoekpand rechts met de sierlijke borstwering boven de ingang was een winkel gevestigd. De ongeplaveide straat lag bezaaid met losse stenen. Het was dus uitkijken geblazen voor de fietser die in de verte aan komt fietsen.

Zelfportret, Gerard Sekoto, 1947. Olieverf op doek.

Sekoto toonde met zijn vredige tafereel maar een deel van de werkelijkheid van het Sophiatown van de jaren veertig. De wijk was overbevolkt. Veel tuinen stonden vol met hutten gebouwd van hout en golfplaten. De sanitaire voorzieningen waren ondermaats. In de shebeens, de illegale kroegen, dronken veel mannen hun hele inkomen op. Toch bestond er een sterk gemeenschapsgevoel in Sophiatown. Buren keken naar elkaar om, ongeacht verschillen in rijkdom of opleidingsniveau. De wijk was bovendien het centrum van het zwarte culturele leven in Johannesburg. De beste zwarte kunstenaars, schrijvers en muzikanten woonden er. Nergens in Zuid-Afrika kwam zoveel talent samen.

Aan dit alles kwam een einde tussen 1955 en 1960. Het apartheidsregime verdreef de zwarte inwoners van Sophiatown naar Meadowlands in Soweto. De kleurlingen, Indiërs en Chinezen werden naar andere delen van de stad overgeplaatst. Bulldozers maakten vervolgens alle gebouwen op een enkele kerk na met de grond gelijk. Op de ruïnes van Sophiatown werd een witte woonwijk gebouwd die de cynisch gekozen naam Triomf kreeg. Vanuit Parijs zag Sekoto de waanzin in zijn geboorteland met lede ogen aan.

2 gedachtes over “Yellow Houses, a Street in Sophiatown

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s