Een Oranjeprins in Kaapstad

Willem Frederik Hendrik (1820-1879), prins der Nederlanden, door J.B. van Hulst, 1836, Stichting Historische Verzamelingen van het Huis Oranje Nassau, Den Haag.

Op zondag 6 mei 1838 ging het Nederlandse fregat Bellona onder het gebulder van 21 saluutschoten voor anker in de Simonsbaai. Aan boord bevond zich prins Hendrik, de derde zoon van de latere koning Willem II en Anna Paulowna. Vergezeld door Nederlandse en Britse officieren reed hij op 9 mei in een open rijtuig van Simonstad naar Kaapstad. Daar stonden de straten en de pleinen vol met toeschouwers. Vanwege de afwezigheid van gouverneur George Thomas Napier, die op reis was in het binnenland van de kolonie, verbleef de prins niet in het gouvernementshuis, maar in het vroegere logement van de weduwe De Wit. Voor haar huis wachtte een militaire erewacht hem op. Een muziekkorps speelde het God Save the King en van alle kanten klonk een luid “hoezee!” toen hij uit het rijtuig stapte.

Prins Hendrik was van jongs af aan geïnteresseerd in de zeevaart. Niet voor niets stond hij ook wel bekend als Hendrik de Zeevaarder. Al op tienjarige leeftijd trad hij in dienst bij de Koninklijke Marine. Vanaf 1833 maakte hij zeereizen naar Spanje, de Oostzee, de Nederlandse bezittingen in de West en Noord-Amerika. In 1836 begon hij aan zijn langste reis. Op de Bellona voer hij naar Nederlands-Indië. Hij was de enige Oranje die de kolonie bezocht voor de onafhankelijkheid. Na een verblijf van zeven maanden in de archipel voer hij via Brits-Indië naar de Kaapkolonie die ook nog nooit door een Oranje was bezocht.

Simonstad, Christopher Webb Smith, ca. 1838.

In Kaapstad was het enthousiasme voor de Oranjeprins groot. Hoewel de Kaap al 32 jaar Brits was, voelden veel Nederlands- of Afrikaanstalige kolonisten nog altijd een diepe genegenheid voor hun oude moederland. Op de avond van 9 mei werden de huizen in de voornaamste straten van de stad op sierlijke wijze verlicht. Jongemannen droegen, getooid met oranje linten, de Nederlandse vlag door de straten. Er werd vuurwerk afgestoken en een op de hoek van Wale Street en Long Street zongen Nederlanders en Kapenaars zong het Wilhelmus. Later speelde het muzieklievend genootschap “de Getrouwheid” op de stoep van het huis waar de prins verbleef Nederlandse liederen als Wien Neêrlands bloed en Van Speijk.

De volgende dagen verleende de prins audiëntie aan de voornaamste ingezetenen van de stad. Op zondag woonde hij de dienst bij in een volgepakte Groote Kerk. Ter ere van de prins werden allerlei partijtjes en bals georganiseerd. In de Commercial Exchange danste de prins onder anderen met de dochters van gouverneur Napier. Op 18 mei vertrok hij naar Stellenbosch. Het enthousiasme voor de prins was daar nog groter dan in Kaapstad. De kolonisten maakten onomwonden duidelijk dat zij terugverlangden naar het Nederlandse bewind. De prins moest uitnodigingen voor jachtpartijen in het binnenland afslaan vanwege een gebrek aan tijd. Op 20 mei keerde hij terug aan boord van de Bellona in de Simonsbaai.

De Commercial Exchange op de Grand Parade in Kaapstad, Henry Clifford de Meillon, ca. 1830.

Prins Hendrik bezocht de Kaap in turbulente tijden. Op 1 december 1838 werden de laatste slaven, die na de officiële afschaffing van de slavernij in 1834 nog vier jaar voor hun eigenaar moesten werken, eindelijk bevrijd. In het oosten van de Kaapkolonie was de onvrede onder de Boeren over het Britse bewind zo groot, onder meer vanwege de afschaffing van de slavernij, dat zij besloten de kolonie te verlaten. De uittocht van de Boeren, later bekend als de Grote Trek, leidde tot een lagere voedselproductie en dreef ook de prijzen op voor de bemanningsleden van de Bellona die voorraden wilden inslaan aan de Kaap.

Vanuit de Kaap werd de moeizame strijd van de Boeren tegen de Zoeloes nauwlettend gevolgd. Men maakte zich grote zorgen over de benarde positie van de Boeren. Na berichten over de dood van Voortrekkersleider Piet Uys in de Slag bij Italeni op 9 april stelde een enkeling zelfs voor prins Hendrik aan het hoofd van de uitgeweken Boeren te plaatsen. De Britten zouden dit natuurlijk nooit toestaan en de Nederlanders wilden de Britten niet voor het hoofd stoten. De prins bleef dan ook niet aan de Kaap. Op 23 mei 1838 lichtte de Bellona het anker en zette koers naar Sint-Helena, de laatste stop voor Nederland.

2 gedachtes over “Een Oranjeprins in Kaapstad

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s