Een zwarte Amerikaan in Transvaal

Spoorwegarbeiders op de nog onvoltooide Brinkspruitbrug tijdens de aanleg van de Delagoalijn omstreeks 1892.

15 januari 1893. Het hemd van John Ross werd uitgetrokken, zijn handen werden boven zijn hoofd vastgebonden aan een paal en hij kreeg vijftien zweepslagen van een politieagent. Ross was een zwarte ingenieur die voor de Nederlandsch-Zuid-Afrikaansche Spoorwegmaatschappij werkte aan de Delagoalijn tussen Pretoria en Lourenço Marques. Hij had het gewaagd fel te reageren op beledigende opmerkingen van een witte collega. In de gesegregeerde Zuid-Afrikaansche Republiek werden Afrikanen voor het minste of geringste zwaar gestraft. De politieagent wist echter niet dat Ross een Amerikaanse staatsburger was. Een diplomatieke rel tussen de Verenigde Staten en de Zuid-Afrikaansche Republiek was geboren.

Ross beklaagde zich over zijn behandeling bij het Amerikaanse consulaat in Johannesburg. De consul, een zekere William Van Ness, rapporteerde de zaak aan zijn superieuren in Washington. Van Ness maakte ook bezwaar bij de Transvaalse staatssecretaris Willem Johannes Leyds. Met steun van het U.S. Department of State eiste Ross $10.000 schadevergoeding, destijds een fortuin. Leyds wilde zo snel mogelijk van de zaak verlost zijn vanwege de Britse dreiging. Hij zag in dat er niets anders op zat dan de schadevergoeding uit te keren.

In de Zuid-Afrikaansche Republiek woonden enkele tientallen zwarte Amerikanen. De meeste waren gekomen tijdens de economische bloeiperiode die volgde op de ontdekking van goud in de Witwatersrand in 1886. Na het incident met Ross wilde de Transvaalse regering verdere moeilijkheden voorkomen. Zwarte Amerikanen moesten zich voortaan registreren bij het consulaat in Johannesburg. Daar kregen zij een pas met de status van “ereblanken”. Dit gaf hun dezelfde voorrechten als witte uitlanders. Zij mochten bijvoorbeeld overnachten in ieder hotel en eerste klas reizen in de trein.

Ross hechtte grote waarde aan de aparte status voor zwarte Amerikanen. Hij wilde beslist niet gelijkgesteld worden met Afrikanen. In 1896 nam de Volksraad een wet aan die bepaalde dat zwarten die werk zochten in bepaalde mijndistricten een insigne moesten dragen. Ross vreesde dat iedere gekleurde persoon op hetzelfde niveau zou worden geplaatst als “the raw, savage, totally uneducated aborigine by being compelled to wear a badge on the left arm”. Ross’ vrees was onterecht. Zwarte Amerikanen werden uitgezonderd van de regel. Voor een goede diplomatieke verhouding met de Verenigde Staten maakte de Transvaalse regering graag uitzonderingen op haar rigide segregatiebeleid.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s