Het Hoofdpostkantoor van Pretoria

Die Hoofposkantoor.

Postkantoren behoorden vroeger tot de voornaamste gebouwen van een stad. Ze verbonden de stad met de wereld. In Pretoria getuigt het statige Hoofdpostkantoor uit 1910 aan de westzijde van het Kerkplein nog altijd van de belangrijke rol die het postwezen ooit innam

Het eerste postkantoor in Pretoria was een eenvoudig gebouw met witgepleisterde muren en een rieten dak. Het stond aan de Pretoriusstraat achter de eerste Raadzaal. In de begindagen van Pretoria brachten renbodes en transportrijders de post naar het postkantoor. Medewerkers van het postkantoor deelden de brieven uit aan het wachtende publiek. Voor ongeletterden lazen zij de brieven voor. Friedrich Jeppe, de postmeester-generaal van de Zuid-Afrikaansche Republiek van 1868 tot 1874, verbeterde het gebrekkige postwezen aanzienlijk met de introductie van postkoetsen en postzegels.

Een postkoets met veel passagiers in de Zuid-Afrikaansche Republiek omstreeks 1888.

Jeppe ontwierp de eerste postzegels van de Zuid-Afrikaansche Republiek zelf in 1869. Hij liet ze drukken in het Duitse Güstrow, niet ver van zijn geboortestad Rostock. In 1870 bracht hij de postzegels op de markt. Dit leidde tot een vernederend diplomatiek relletje met de Verenigde Staten. Jeppe stuurde een set van de eerste postzegels als geschenk naar John Creswell, de postmeester-generaal van de Verenigde Staten. Creswell had nog nooit van de Zuid-Afrikaansche Republiek gehoord. Hij meende dat de postzegels vervalsingen waren en gaf zijn departement de opdracht alle brieven met deze postzegels terug te sturen. Kort daarna werd hij gewezen op de diplomatieke fout die hij had gemaakt en herriep hij zijn besluit, maar het kwaad was al geschied.

Het Generaal Postkantoor uit 1887 met voor de ingang een postkoets. Op het dak van het Landdrostkantoor wappert de Transvaalse vierkleur.

Het postkantoor aan de Pretoriusstraat moest in 1887 plaatsmaken voor de nieuwe Raadzaal. Aan de westzijde van het Kerkplein werd een nieuw postkantoor gebouwd. Het Generaal Postkantoor was ontworpen door Leslie Simmonds in eenvoudige neorenaissancestijl. Het gebouw huisvestte ook het telegraafkantoor en het Landdrostkantoor. In het halfronde fronton boven de hoekingang was het wapen van de Zuid-Afrikaansche Republiek aangebracht. Vlak bij het postkantoor stonden de stallen van de firma’s die, voor de aansluiting van Pretoria op het spoorwegnet in de jaren 1890, met hun postkoetsen alle post vervoerden.

Het Hoofdpostkantoor kort na de bouw toen er nog trams reden in Pretoria.

Na de Britse inname van Pretoria op 5 juni 1900 werd het wapen van de Zuid-Afrikaansche Republiek van het fronton verwijderd. De Britten haalden ook de Nederlandse woorden “Generaal Postkantoor” en “Private Brievenbussen” weg. In de daaropvolgende jaren begon het gebouw gebreken te vertonen. Het fronton stond op instorten en werd om veiligheidsredenen verwijderd. Het postkantoor was ook te klein geworden en paste niet bij de status van Pretoria als toekomstige bestuurlijke hoofdstad van de Unie van Zuid-Afrika. In 1909 werd een internationale prijsvraag uitgeschreven voor het ontwerp van een nieuw postkantoor op dezelfde locatie.

De aparte ingang voor niet-Europeanen omstreeks 1930.

De Kaapstadse architect William Hawke, een student van de beroemde architect Herbert Baker, won de prijsvraag. Hij ontwierp een imposant gebouw in edwardiaanse barokstijl. Lord Selborne, de Britse hoge commissaris voor Zuidelijk Afrika, legde op 2 maart 1910 de hoeksteen. De hoofdingang bevindt zich onder de drie bogen aan het Kerkplein. In de Kerkstraat (nu WF Nkomo-straat) was een aparte ingang voor niet-Europeanen.

De loketten in het Hoofdpostkantoor.

Het Hoofdpostkantoor werd in de jaren zestig bijna gesloopt om plaats te maken voor twee kantoortorens. Na felle protesten werden de sloopplannen ingetrokken. In 2009 is het monumentale gebouw voor R42 miljoen gerestaureerd. Het vuil dat zich gedurende 99 jaar had opgehoopt op de zandstenen gevel werd verwijderd en het interieur werd opgekapt. Ook werden de loketten in oorspronkelijke staat hersteld. Het gebouw ademt de sfeer van lang vervlogen tijden. Als je in de buurt bent, is het de moeite waard even binnen te kijken, naar het sierlijke reliëf van Anton van Wouw rondom de klok bij de hoofdingang, de gedenkplaat voor de postmedewerkers die sneuvelden in de Eerste Wereldoorlog en de prachtige loketten met bronzen traliewerk.


HET KERKPLEIN IN PRETORIA

Deel I: Het Kerkplein, Deel II: De Oude Raadzaal, Deel III: Het Paleis van Justitie, Deel IV: Het Hoofdpostkantoor, Deel V: Café Riche

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s