Het ontstaan van Duits-Zuidwest-Afrika

Het hijsen van de Duitse vlag op 7 augustus 1884 in Angra Pequena.

Weinig wereldrijken zijn op zo’n onherbergzame plek gesticht. In Angra Pequena, een baai in het zuiden van het moderne Namibië, hadden de elementen vrij spel. Kale rotsen, verweerd door de harde wind van de Zuid-Atlantische Oceaan, domineerden het landschap. Het water in de baai was ijskoud door de Benguelastroom afkomstig van Antarctica. Achter de rotskust doemden de duinen van de Namibwoestijn op. Vanaf de vroege negentiende eeuw bezochten walvisvaarders de baai. Verder was het gebied voor handelaren alleen van belang vanwege de guano, de vruchtbare vogelpoep die op de eilanden voor de kust werd gewonnen. Dat juist op deze plek een Duitse kolonie werd gesticht kwam door het optreden van de kooplieden Adolf Lüderitz en Heinrich Vogelsang.

Adolf Lüderitz (1834-1886).

Lüderitz was de zoon van een rijke tabakshandelaar in Bremen. Na het overlijden van zijn vader in 1878 nam hij de onderneming over, maar de wereld van de Bremense tabakshandel was te klein voor de rusteloze Lüderitz. Hij kwam hij in contact met Vogelsang, ook de zoon van een tabakshandelaar uit Bremen en net als Lüderitz op zoek naar avontuur. Zij besloten hun geluk te beproeven in Zuidwest-Afrika. In rapporten hadden zij gelezen over de mogelijke aanwezigheid van koper. Zij hoopten ook diamanten en goud te vinden en wilden het land openstellen voor Duitse kolonisten. Met de brik Tilly, die was volgeladen met ruilgoederen, voer Vogelsang naar Angra Pequena. Hij arriveerde in april 1883 in de baai en zette een geprefabriceerde hut op die hij trots Fort Vogelsang noemde.

Heinrich Vogelsang (1862-1914).

Vogelsang reisde vervolgens tweehonderd kilometer landinwaarts naar het plaatsje Bethanië waar de Nama-kapitein Joseph Fredericks woonde. De eenentwintigjarige Vogelsang, vermoeid door de tocht door de woestijn, moet een vreemde verschijning zijn geweest voor de veel oudere kapitein. Op 1 mei bereikten zij overeenstemming over de verkoop van Angra Pequena en het aangrenzende land vijf mijl in alle richtingen. De prijs was tweehonderd geweren en honderd pond. Vogelsang haastte zich terug naar Angra Pequena en telegrafeerde naar Lüderitz: “Land vom Chief gekauft gegen einmalige Zahlung.”

Op 25 augustus 1883 sloot Vogelsang een nieuw contract af met kapitein Fredericks. Net als het eerste contract was het opgesteld in het Nederlands. Vogelsang kocht namens Lüderitz voor zestig geweren en vijfhonderd pond de hele kuststrook van de Oranjerivier tot 26 graden zuiderbreedte en het achterliggende land over een diepte van “twintig geographische mijlen”. Fredericks dacht dat het Engelse mijlen van 1,6 kilometer betrof, maar volgens Vogelsang ging het om Duitse mijlen van 7,5 kilometer. Typisch koloniaal bedrog. Zonder dat hij het wist, verkocht Fredericks behalve de dorre kuststrook ook een groot deel van zijn vruchtbare land. Vogelsang noemde het gebied Lüderitzland.

De aankoop van land in Afrika was in zekere zin het makkelijke gedeelte van het plan van Lüderitz. Hij hoopte ook op consulaire bijstand en militaire bescherming van de Duitse regering voor Lüderitzland. Rijkskanselier Otto von Bismarck was altijd een tegenstander van het verwerven van Duitse koloniën geweest. “Von Haus aus bin ich kein Kolonialmensch”, zei hij. Hij zwichtte uiteindelijk voor de druk van het electoraat. Voor de zekerheid vroeg hij de Britten of zij aanspraak maakten op het aan de Kaapkolonie grenzende Lüderitzland. Dat bleek niet het geval en Bismarck besloot het gebied te annexeren. Op 7 augustus 1884 arriveerden de Duitse korvetten Elisabeth en Leipzig in Angra Pequena. De Duitse vlag werd gehesen en een proclamatie werd voorgelezen waarin stond dat het land nu onder bescherming en soevereiniteit stond van keizer Wilhelm I. De marineschepen in de baai vuurden 21 saluutschoten af.

Kaart van de Duitse koloniën in 1885.

De Duitse kanonneerboot Wolf, die onderweg was naar Singapore, werd eind 1884 naar Zuidwest-Afrika gestuurd om de rest van het verlaten kustgebied tussen de Kaapkolonie en het Portugese Angola te annexeren. De Duitse vlag werd gehesen bij Kaap Fria, Kaap Kruis en de monding van de Swakoprivier. De matrozen aan land presenteerden het geweer en zongen het volkslied, enkel gadegeslagen door zeehonden en meeuwen. De Duitsers namen in 1884 behalve Zuidwest-Afrika ook Togo en Kameroen in bezit. In 1885 volgden delen van Oost-Afrika en Nieuw-Guinea. Het Duitse koloniale rijk was geboren.

En hoe ging het verder met Lüderitz en Vogelsang? Lüderitz genoot niet lang van zijn aankoop. In februari 1885 zonk de Tilly met een groot deel van zijn fortuin. Hij rustte nog enkele dure expedities uit om diamanten, goud of in ieder geval koper te vinden in Lüderitzland, maar er werd niets gevonden. De ingehuurde geologen en geografen hadden zonder dat ze het wisten over een van de rijkste diamantvelden van de wereld gelopen. Pas in 1908 stuitte een spoorwegarbeider toevallig op een diamant in het zand van de Namibwoestijn. Lüderitz zou het niet meer meemaken. Hij verdronk in 1886 tijdens een verkenningstocht in de Oranjerivier. Ter ere van hem veranderden de Duitsers de naam Angra Pequena in Lüderitzbucht. De nederzetting aan de baai kreeg ook de naam Lüderitz.

Lüderitz aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog.

Vogelsang keerde in 1885 terug naar Duitsland. In 1888 bezocht hij in dienst van het Deutsche Kolonialgesellschaft nog eenmaal de kolonie. Daarna richtte hij zich weer op de tabakshandel in Bremen. Hij overleed in 1914 in zijn thuisstad, een jaar voordat Zuid-Afrikaanse troepen definitief een einde maakten aan Duits-Zuidwest-Afrika.

2 gedachtes over “Het ontstaan van Duits-Zuidwest-Afrika

Laat een reactie achter op Douwe van der Galiën Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s