Het Paleis van Justitie in Pretoria

Die Paleis van Justisie.

Het Paleis van Justitie aan de noordkant van het Kerkplein in Pretoria is een van de sierlijkste gebouwen van de stad. Op 8 juni 1897 legde president Paul Kruger de hoeksteen. Onder de steen was een kist geplaatst met daarin de grondwet van de Zuid-Afrikaansche Republiek, een exemplaar van alle kranten van het land, een complete set munten van de republiek en kopieën van de bouwtekeningen van het gebouw.

Aan de bouw was een felle discussie voorafgegaan over het ontwerp. Hoofdrechter John Kotzé wilde als verwijzing naar de oorsprong van het Rooms-Hollandse recht van de Zuid-Afrikaansche Republiek een gebouw in Hollandse renaissancestijl. Hij noemde het Departement van Justitie aan het Plein in Den Haag als voorbeeld. De architect Sytze Wierda, die als hoofd van het Departement Publieke Werken ook de tegenovergelegen Raadzaal had ontworpen, meende dat een te Nederlands gebouw afbreuk zou doen aan het beeld van de Zuid-Afrikaansche Republiek als onafhankelijk land. Hij ontwierp het Paleis van Justitie in de meer internationaal georiënteerde Italiaanse renaissancestijl met een centrale koepel geflankeerd door twee torens.

Het Paleis van Justitie als militair ziekenhuis tijdens de Boerenoorlog.
Gewonde Britse soldaten in de vestibule van het Paleis van Justitie tijdens de Boerenoorlog.

Toen de Boerenoorlog uitbrak in 1899 werd de bouw stilgelegd. De buitenkant was gereed, maar het interieur nog niet. Nadat de Britten op 5 juni 1900 Pretoria hadden ingenomen richtten zij het onvoltooide gebouw in als militair ziekenhuis. De soldaten spraken van het Irish Hospital omdat het medische personeel uit Ierland kwam. De rechtszalen en de vestibule werden gebruikt als ziekenzalen. De kleedkamer van de advocaten diende als mortuarium. Menige Britse soldaat zal in het Paleis van Justitie de Mausers van de Boeren hebben vervloekt.

De rechtszaal waar het Rivoniaproces plaatsvond.

Na de oorlog werd het Paleis van Justitie voltooid en in gebruik genomen door het Hooggerechtshof van Transvaal. In 1910, na de vorming van de Unie van Zuid-Afrika, werd het gebouw de zetel van de Transvaalse Provinciale Afdeling van het Hooggerechtshof van Zuid-Afrika. In het gebouw vonden veel spraakmakende rechtszaken plaats, waaronder het Rivoniaproces in 1963-64. Tijdens dit proces werden de anti-apartheidsstrijders Nelson Mandela, Walter Sisulu, Denis Goldberg, Govan Mbeki, Ahmed Kathrada, Raymond Mhlaba, Elias Motsoaledi en Andrew Mlangeni veroordeeld tot levenslange gevangenisstraffen. In 1990 kwam Mandela als laatste van de veroordeelden vrij.

De majestueuze noordgevel van het Paleis van Justitie.

In de jaren negentig, na de afschaffing van de apartheid, raakte het gebouw in verval. In 1996 vond een grootschalige restauratie plaats. Aan de noordzijde werd een aanbouw uit 1924 afgebroken waardoor de majestueuze noordgevel met de prachtige dubbele trap weer zichtbaar werd vanaf de straat. Tegenwoordig huisvest het Paleis van Justitie het hoofdkantoor van de Gautengse Afdeling van het Hooggerechtshof van Zuid-Afrika.


HET KERKPLEIN IN PRETORIA

Deel I: Het Kerkplein, Deel II: De Oude Raadzaal, Deel III: Het Paleis van Justitie, Deel IV: Het Hoofdpostkantoor, Deel V: Café Riche

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s