De Oude Raadzaal

Die Ou Raadsaal.

In april 2015 was ik met familie op het Kerkplein in Pretoria. Midden op het plein werd hard gewerkt aan een groot hek ter bescherming van het standbeeld van Paul Kruger. We passeerden het nog onvoltooide hek en liepen richting de Oude Raadzaal. Het voormalige parlementsgebouw van de Zuid-Afrikaansche Republiek zag er gesloten uit, maar tot onze verbazing was de deur niet op slot. Binnen werden we verwelkomd door een opgewekte suppoost. Nadat we entree hadden betaald moesten we, zoals gebruikelijk in Zuid-Afrika, onze namen invullen in een gastenboek. Al een paar dagen waren er geen bezoekers geweest. De suppoost verwachtte blijkbaar niemand meer. Zij deed de deur op slot en gaf ons een rondleiding door het prachtige, verlaten gebouw.

Uitzicht over Pretoria vanaf de kerk op het Kerkplein rond 1885. Het gebouw rechts vooraan is de eerste Raadzaal.

De Raadzaal is het tweede gebouw op deze locatie. Het eerste gebouw uit 1867 was ook gebouwd voor de Volksraad, zoals het parlement van de Zuid-Afrikaansche Republiek heette. Het was een eenvoudig gebouw met witgepleisterde muren, een rieten dak en een veranda waar vaak drie ezels stonden. Natuurlijk konden voorbijgangers het niet laten de dieren te vergelijken met de volksvertegenwoordigers aan de andere kant van de muur.

De eerste Raadzaal werd al snel te klein, maar de regering beschikte niet over voldoende middelen voor een nieuw gebouw. Dit veranderde met de ontdekking van goud in de Witwatersrand in 1886. Voor de bouw van overheidsgebouwen en infrastructuur richtte de regering in 1887 het Departement Publieke Werken op. De Fries Sytze Wierda werd aangesteld als hoofd van het departement dat grotendeels uit Nederlandse architecten en ingenieurs bestond. De nieuwe Raadzaal was de eerste opdracht voor Wierda en zijn team.

Op 6 mei 1889 legde Kruger de eerste steen van de Raadzaal. Hij is herkenbaar aan zijn presidentiële sjerp.

Wierda ontwierp de Raadzaal in neorenaissancestijl. De Schot John Kirkness was de hoofdaannemer. Hij importeerde hout voor het meubilair en de versieringen uit Noorwegen en liet het bewerken door zijn schoonvader op de Orkneyeilanden. De metalen dakbedekking werd ingevoerd uit Schotland en de klokken kwamen uit Duitsland. Op 6 mei 1889 legde Kruger de ceremoniële eerste steen.

De Transvaalse vierkleur wappert op de net voltooide Raadzaal. De foto is net als de foto van de eerste Raadzaal genomen vanaf de kerk op het Kerkplein.

De Raadzaal was het eerste gebouw in Transvaal met beeldhouwwerk. In het fronton boven de ingang werd het wapen van de Zuid-Afrikaansche Republiek aangebracht met daaronder het nationale motto “Eendragt maakt magt”. Boven op de lantaarn op de centrale koepel werd een beeld geplaatst van een vrouw die de vrijheid symboliseert. Verontwaardigde burgers dachten dat het beeld koningin Victoria of de Heilige Maagd voorstelde. Naar verluidt maakte Kruger ook bezwaar omdat het beeld aanvankelijk geen hoofdbedekking had. Volgens hem hoorde een vrouw zo niet in het openbaar te verschijnen. Op aandringen van de president werd een helm op het beeld geplaatst.

Een zitting van de Volksraad gezien vanaf de publieke tribune.

De Volksraad kwam op 5 mei 1890 voor het eerst bijeen in de Raadzaal. De ruime publieke tribune werd weinig gebruikt, want burgers mochten ook plaatsnemen in de zaal zelf op de stoelen achter de leden van de Volksraad. De leden voerden op eenvoudige wijze debatten. Er was geen sprake van het woord vragen of verlenen. Volksvertegenwoordigers die iets te zeggen hadden stonden op en spraken. Vergaderingen werden geopend en afgesloten met een gebed.

Op 8 juni 1902 werd voor de Raadzaal op het Kerkplein een dankdienst gehouden voor het einde van de Boerenoorlog.

De Raadzaal was niet lang in gebruik als parlement van de Zuid-Afrikaansche Republiek. Op 5 juni 1900, acht maanden na het begin van de Boerenoorlog, namen de Britten Pretoria in. Zij gebruikten het gebouw als militair hoofdkwartier. Na de oorlog werd de vergaderzaal door de nieuwe Britse machthebbers wit geverfd en ingericht naar het voorbeeld van Westminster met tegenover elkaar geplaatste banken. In 1910, na de vorming van de Unie van Zuid-Afrika, nam de Transvaalse Provinciale Raad zijn intrek in de Oude Raadzaal. Eind jaren tachtig werd het gebouw onder leiding van architect Albrecht Holm geheel gerestaureerd. De vergaderzaal werd in oorspronkelijke staat hersteld en de presidentiële kantoren werden ingericht als museumruimtes.

De gerestaureerde vergaderzaal is een van de mooiste binnenruimtes van Zuid-Afrika.

De Oude Raadzaal is tegenwoordig eigendom van het stadsbestuur. Het gebouw verkeert in goede staat, maar wordt nauwelijks gebruikt. Een bezoek is zeer de moeite waard. Als je op het Kerkplein in Pretoria bent, voel dan even of de deur niet op slot zit.


HET KERKPLEIN IN PRETORIA

Deel I: Het Kerkplein, Deel II: De Oude Raadzaal, Deel III: Het Paleis van Justitie, Deel IV: Het Hoofdpostkantoor, Deel V: Café Riche

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s