De vogels van Groot-Zimbabwe

Een van de acht vogels in de ruïnes van Groot-Zimbabwe. In februari 2020 werden de vogels vanuit een nabijgelegen museum tijdelijk overgebracht naar hun oorspronkelijke locatie voor een fotosessie.

De ruïnes van Groot-Zimbabwe in de heuvels van het zuidoosten van Zimbabwe behoren tot de indrukwekkendste archeologische monumenten van Afrika bezuiden de Sahara. De oude stad is vooral bekend vanwege haar massieve, schitterend gebouwde muren, maar er zijn ook uiteenlopende kunstvoorwerpen gevonden. Met name de acht gebeeldhouwde vogels van zeepsteen op lange sokkels spreken tot de verbeelding.

De Portugezen waren in de zestiende eeuw de eerste Europeanen die hoorden over Groot-Zimbabwe, maar de stad werd pas in 1867 teruggevonden door de Duitser Adam Render tijdens een jachttocht. Na hem werd het gebied onderzocht door archeologen die niet altijd gemakkelijk te onderscheiden waren van plunderaars. Een van de zeepstenen vogels werd in 1889 verkocht aan de Britse imperialist Cecil John Rhodes die hem opstelde in zijn landhuis Groote Schuur in Kaapstad. Later werden nog vier vogels overgebracht naar het South African Museum in Kaapstad. De sokkel van een andere vogel kwam terecht in het Museum für Völkerkunde in Berlijn. Slechts twee vogels bleven achter in Groot-Zimbabwe.

De ruïnes van Groot-Zimbabwe.

Vroege Europese onderzoekers konden niet geloven dat Afrikanen Groot-Zimbabwe hadden gebouwd. De Duitser Karl Mauch, die als eerste de stad onderzocht, meende dat het de woonplaats was van de bijbelse koningin van Seba. Anderen dachten dat de Feniciërs de bouwers waren. De fraai gebeeldhouwde vogels sterkten de onderzoekers in hun overtuigingen. In het door Rhodes gestichte Rhodesië werden de beelden een symbool van de beschaving die vanuit het noorden naar de binnenlanden van Afrika werd gebracht. Nadat Rhodesië in 1923 zelfbestuur kreeg, werd een gestileerde weergave van een van de vogels opgenomen in het wapen en later ook in de vlag van de kolonie.

De vlag van Zimbabwe met een gestileerde weergave van een van de vogels.

In de loop van de twintigste eeuw kwam vast te staan dat Groot-Zimbabwe wel degelijk was gebouwd door Afrikanen. Van de elfde tot de vijftiende eeuw was de stad het middelpunt van de Shona-cultuur. De Shona vormen nog steeds de grootste bevolkingsgroep in het land. De vogel bleef dan ook na de onafhankelijkheid van Zimbabwe in 1980 gehandhaafd in de nieuwe nationale symbolen.

De aanwezigheid van zes van de acht vogels in het buitenland was Robert Mugabe, de eerste president van het onafhankelijke Zimbabwe, een doorn in het oog. Hij wilde ze terug. Een medewerker van het South African Museum had eerder in Bulawayo gewerkt en kende de waarde van de collectie bijen, wespen en mieren in het Natural History Museum of Zimbabwe. Hij stelde voor de vogels te ruilen voor de insecten. Mugabe zag dit wel zitten en in 1981 vond de ruil plaats. In 2003 gaf ook Duitsland de sokkel terug. Sindsdien bevindt alleen de vogel in Groote Schuur zich buiten Zimbabwe. Het beeld staat nog altijd op een kast in de vroegere slaapkamer van Rhodes. Hopelijk weet ook deze vogel zijn weg terug te vinden naar het land waar hij vandaan komt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s